In relatief korte tijd is er een nieuwe miljardenbusiness ontstaan in India. Sinds 2002 zijn er honderden nieuwe ‘vruchtbaarheidsklinieken’ opgericht waar rijke koppels zich kunnen aanmelden voor een draagmoedertraject. Het is een gruwelijke vorm van koloniale overheersing waar het lichaam van vrouwen te koop staat.
Let op: dit artikel kan schokkend zijn wegens vermeldingen van verminking
Bij dit soort trajecten wordt een draagmoeder aangesteld om het kind van een koppel te dragen en te baren. Dit wordt door voorstanders een win-win situatie genoemd. Het is echter een vorm van lichamelijke de-emancipatie waarbij een zaadcel, en soms een eicel, van iemand die een kind wil maar de zwangerschap niet kan uitdragen of niet zwanger kan worden, wordt ingezet bij iemand anders. Deze persoon draagt en baart het kind voor het koppel.
Veel mensen en in het bijzonder Indiase vrouwen zich in een gepredetermineerde positie van armoede waar zij niet uit kunnen komen. Dit is te danken aan het Indiase kastenstelsel waarin sociale mobiliteit vaak onmogelijk wordt gemaakt. De superexploitatie vanuit het westen houdt de lonen daarnaast in heel India onder het bestaansminimum. Het draagmoederschap is daarom voor Indiase vrouwen vaak slechts de uitkomst van een keuze: je lichaam verkopen, of verhongeren.
Het vrouwelijk lichaam wordt bij deze ‘handel’ tot waar gemaakt. Niet alleen figuurlijk: de bazen behandelen de vrouw ook niet langer als een mens, maar als een waar, dat ze zo kunnen inzetten als ze zelf willen. Zo zijn er gevallen bekend van vrouwen die voortijdig een keizersnede hebben moeten ondergaan omdat de biologische geboortedatum niet goed uitkwam voor de vraagouders. Ook komt implantatie van meerdere embryo’s vaak voor. Zo zijn er voorbeelden van vrouwen die drie of meer embryo’s tegelijk geïmplanteerd krijgen.
Een argument dat soms wordt ingebracht als de legaliteit en de moraliteit van deze praktijken wordt bevraagd is het gegeven dat vrouwen contracten tekenen. In deze contracten staat wat wel mag en wat niet mag.
Als dit argument wordt geponeerd, wordt er zelden bij gezegd dat er talloze addertjes onder het gras zitten, los van de voorwendselen waaronder iemand wordt gehouden om het contract überhaupt te tekenen. Ook wordt er niet bij gezegd dat er in grote lappen kleine lettertjes allerlei clausules betreffende de autonomie van de ‘draagmoeders’ verborgen zitten, voor zover de ogenschijnlijke legaliteit.
Nu zijn enkel deze genoemde gevallen al genoeg inspiratie voor een E.A. Poe-verhaal of een verhaal van Huxley. Als dit slechts gevallen zijn die aan het licht gekomen zijn, kunnen we alleen maar gissen naar hetgeen dat zich in het donker afspeelt.
Met deze diefstal van het lichaam wordt niet enkel de integriteit van mensen met een baarmoeder aan banden gelegd maar ook wordt de integriteit van een land geïmpregneerd met een groot, kapitalistisch kwaad dat het Westen als het spoor van een slak achter zich laat.
Een groot gedeelte van de koppels die draagmoeders ‘kopen’ in India komen namelijk uit het Westen. Dit past binnen de lange geschiedenis van de machtspositie die zij heeft over andere landen. Het Westen waant zich, algemeen gesproken, superieur wat een bijkomstigheid is van het Westelijke kapitalisme waarin vooruitgang voor de een een gewin betekent en voor de ander een verlies.
In het de-koloniale protestboek Las venas abiertas de América Latina (De open aderen van Latijns-Amerika) schrijft Eduardo Galeano over de Westelijke kolonisatie van Zuid-Amerika: ‘Jullie winnen alleen omdat wij verliezen.’ Hiermee doelt hij op het feit dat het Westen andere landen plundert en op deze manier onder de duim houdt.
Het draagmoederschap is een voorbeeld van zo’n machtsverhouding. Deze machtsverhoudingen zijn erg duidelijk aanwezig, doch onzichtbaar gemaakt. Dit komt doordat het, na honderden jaren van beleid, bijna logisch is geworden dat het Westen zich op deze manier kan verhouden tot andere landen. De koloniale en imperiale geschiedenis speelt hier een grote rol in. Op alle plekken waar kolonisatoren zich ophielden, is nog steeds (een vorm van) kolonisatie aanwezig, of deze vorm nou legislatief is of ongeschreven. Dit is waarom wij niet kunnen spreken van post-kolonialisme maar enkel van de-kolonialisme. Helaas is er nog geen periode aangebroken waarin kolonialisme niet bestaat.
Koloniaal draagmoederschap is weer een nieuwe etappe van het schijnbaar eindeloze proces van imperialisering. Door ingewikkelde en illegale constructies worden Indiase vrouwen door hun precaire situatie gedwongen hun baarmoeder op te geven voor grenzeloos gebruik door derden. Symboliek niet meer nodig: het Westen impregneert en domineert landen die het minder waant, helaas maar waar. Dit is een realiteit waar we in leven maar waar we niet mee moeten leven.
Ons afkeren van dit soort structurele verschrikkingen is niet wat ons te doen staat. Wat wél nodig is, is een actieve houding jegens de koloniale machtsverhoudingen waar het Westen actief van profiteert. Hopelijk kunnen we ooit spreken van een post-koloniaal tijdperk. Er is nog een lange weg te gaan, maar dat maakt het niet minder waard om deze weg in te slaan. De kop omlaag en werken aan de toekomst. Alleen op die manier kunnen we, als we over een tijdje achter ons kijken, zien hoe ver we wel niet zijn gekomen.
