Na de presentatie van het nieuwe coalitieakkoord peilden FNV en CNV direct de stemming onder hun achterban. Wat blijkt: werkend Nederland kan zich absoluut niet vinden in de plannen van Jetten-I. De voorgenomen afbraak van de sociale zekerheid leidt tot grote woede en stakingsbereidheid op de werkvloer.
Het regeerakkoord van VVD, D66 en CDA bevat forse bezuinigingen op de werknemersverzekeringen. Werkenden betalen zelf premie voor dit sociale vangnet. FNV Uitkeringsgerechtigden analyseerde de plannen en waarschuwde voor de gevolgen. De overheid raakt namelijk precies de mensen die de ondersteuning het hardst nodig hebben.
De voorgestelde maatregelen zijn ingrijpend. Het kabinet halveert de WW-duur, waardoor werklozen maximaal één jaar WW krijgen. Daarna vallen zij direct in de bijstand. Ook breekt de coalitie de WIA verder af. De IVA-regeling voor volledig en duurzaam arbeidsongeschikten verdwijnt zelfs helemaal. Daarnaast verlaagt het kabinet het maximumdagloon met twintig procent. Dit betekent direct een lagere maandelijkse uitkering voor veel werkenden.
Een reserveleger van arbeid
De nieuwe coalitie stelt de bezuinigingen voor als onvermijdelijk. Vanuit een marxistisch oogpunt volgt het beleid echter een duidelijke kapitalistische logica. De staat functioneert in de basis als de beheerder van de belangen van de heersende klasse. Om de winstgevendheid van het kapitaal in crisistijd te beschermen, verlaagt de overheid de prijs van arbeid.
Het verkorten van de WW fungeert hierbij als een disciplinerende maatregel. De overheid dwingt werklozen om sneller laagbetaald werk te accepteren. Dit verhoogt de druk op het ‘reserveleger’ van wanhopige arbeiders. Zij concurreren met de huidige werkenden om banen. Dit mechanisme drukt uiteindelijk de lonen voor de gehele arbeidersklasse omlaag.
Miljarden voor oorlogsvoering
Het politieke argument dat bezuinigingen noodzakelijk zijn door geldgebrek, blijkt een drogreden. Het kabinet trekt in ditzelfde coalitieakkoord namelijk wel negentien miljard euro uit voor Defensie en de NAVO. De overheid knijpt de arbeidersklasse uit om deze imperialistische oorlogsvoering te financieren.
Falen van het poldermodel
De enquêtes van de vakbonden tonen een kookpunt onder de leden. Tachtig tot negentig procent verwerpt het regeerakkoord resoluut. De helft van de CNV-leden geeft aan bereid te zijn om te staken. FNV-voorzitter Koerselman en CNV-voorzitter Fortuin spreken van een ‘waardeloos openingsbod’ en dreigen met acties op het Malieveld.
Het is de vraag hoe de vakbondsbureaucratie zich de komende tijd opstelt aan de overlegtafels. Het poldermodel toont steeds vaker zijn structurele gebreken. Zodra de economische belangen van het grootkapitaal onder druk staan, verscheurt de heersende klasse eerdere afspraken probleemloos. De plannen van Jetten-I bewijzen opnieuw dat het sociale vangnet binnen het kapitalisme nooit veilig is.
