Een revolutionaire partij heeft de grootst mogelijke slagkracht wanneer al haar leden vrijuit discussie en actie kunnen voeren. Hiervoor moet de partij een veilige plek zijn voor al haar leden. ROOD wil dit bereiken door middel van ‘cultuurdialoogsessies’ op haar zomerkampen. Dit zijn veilige gesprekken die het doel hebben de cultuur in de organisatie te verbeteren.
In 2023 kwam het thema seksisme meer ter sprake binnen ROOD. De man-vrouw verhouding op enkele
ALV’s was problematisch en er moest iets veranderen. Sommige stemmen pleitten voor het aanpakken van seksisme door daders op te sporen en hard te straffen. Maar omdat seksisme vaak onbewust en subtiel gebeurt, was er een noodzaak voor een collectieve bewustwording en verandering.
Een van de leden was een aantal keer op de zomerkampen van Noorse organisatie Rød Ungdom geweest, waar cultuurdialoogsessies werden gehouden en succesvol bleken. Zo ontstond het idee om dat in Nederland ook te gaan doen.
Een cultuurdialoogsessie is in essentie een kringgesprek. De leider van de sessie krijgt een lijst met vragen van het bestuur. De groep werkt die één voor één af. De vragen gaan over persoonlijke ervaringen met het thema van de sessie. Er gaan ook vragen over concrete verbeteringen die doorgevoerd kunnen worden. Het doel van deze vragen is om bewustzijn te creëren en om concrete actiepunten met elkaar af te spreken. Zo werken de sessies actief aan verbetering van de partijcultuur. Als er wordt genotuleerd, worden er geen namen in de notulen genoteerd. De veiligheid en anonimiteit van de deelnemers staat op één.
De eerste sessie
ROOD hield in 2024 voor het eerst een cultuurdialoogsessie. Op het zomerkamp werd in het midden van de week een avond besteed aan het bespreken van de interne cultuur. Die eerste keer was er een vrouwen- en een mannensessie. Het jaar daarna had ook een neutrale sessie.
Uit de sessies van 2024 waren een aantal belangrijke lessen geleerd. Ze hadden tot concrete actiepunten moeten leiden, maar de vrouwensessie werd vooral een safe space om je trauma’s aan seksisme te delen. Het werd door sommigen als ontwrichtend ervaren en er kwamen geen concrete actiepunten uit. In de mannensessie ging het ook over de trauma’s van vrouwen en werd er gesproken over hoe moeilijk vrouwen het hadden, maar ontbrak het aan productieve zelfcontrole en verbetering. Toch was merkbaar dat de sessies wél tot meer bewustzijn hadden geleid.
De cultuurdialoogsessies van 2025
Het zomerkamp van 2025 begon met drie sessies. Het was aan iedereen om zich in te delen waar diegene zich thuis voelt. De vrouwensessie begon met een introductie en de deelnemers spraken af dat dit een veilige plek zou zijn om je ervaringen en gedachten te delen. Iets dat bij de eerste vraag over ervaringen met onbewust seksisme al snel naar voren kwam was de toegankelijkheid van politieke discussie op de naborrel van het overleg.
Voor afdelingen met veel interesse in theorie is dit een bekend verschijnsel en voor degenen die mee kunnen komen is het bevorderlijk voor hun politieke ontwikkeling. Discussies spelen zich vaak af in cafés waar de deelnemers dicht op elkaar staan, waardoor de deelnemers vaak hard gaan praten om elkaar te overstemmen. Vrouwenstemmen vallen vaak weg in de achtergrond en om dan in het gesprek te blijven of komen is een hele opgave
De aanwezigen wilden dat mannen hier bewust over nadenken en ervoor opletten wanneer ze een discussie voeren. Ze spraken af om het te delen bij de gezamenlijke nabespreking van de sessies. De deelnemers spoorden elkaar aan om de volgende keer dat dit gebeurt simpelweg te schreeuwen tot je gehoord wordt.
De mannensessies
De mannensessie begon met een korte scholing over technieken die mannen bewust of onbewust gebruiken die vrouwen buitensluiten, zowel binnen de partij als erbuiten. Denk aan het woord nemen tijdens een vergadering vóór je hebt uitgedacht wat je wil zeggen of in een gesprek staan met enkel de intentie om zoveel mogelijk te zeggen, zonder te luisteren naar de ander.
De deelnemers dachten actief mee over voorbeelden uit eigen ervaring. Daarna ging het over hoe dit zich in ROOD presenteert. Uit de groep kwamen mannen naar voren die zeiden dat ze eerder met andere mannen dan met vrouwen over politiek praatten. Ook vertelden sommigen dat ze op ALV’s de drang voelden om bij elk onderwerp naar de microfoon te lopen, gewoon om maar iets gezegd te hebben. De openheid van deze eersten maakte de sfeer in de sessie veiliger voor de rest om meer voorbeelden aan te dragen.
Wat brachten de sessies op?
Ideeën die uit de sessie van 2025 voortkwamen waren onder andere het anders indelen van spreektijd op ALV’s en ervoor zorgen dat iedereen evenveel waardering krijgt voor een geslaagd project. Vrouwen moeten vaker politiek leidende en zichtbare taken krijgen. Denk aan contactpersoon zijn, perswoordvoering doen en speechen.
Om meer vrouwen in leidende rollen te krijgen is het zaak om leden vanaf het begin al aan te moedigen en hun zelfvertrouwen op te bouwen. Kandidatencommissies worden expliciet gevraagd om te letten op een goede man/geen man verhouding van kandidaten. Één van de verantwoordelijkheden van een contactpersoon, een soort lokale afdelingsleider, is dat er actief voor gezorgd wordt dat niet alleen vrouwen onpopulaire taken op zich nemen. Als de contactpersoon dit ziet gebeuren wijst diegene zelf anderen aan voor taakjes. Voor corveetaken wordt er nu gewerkt met roosters.
Een reflectie
In de eerste instantie waren de sessies gericht op het intern bestrijden van seksisme, maar inmiddels worden ze ingezet om allerlei thema’s te bespreken. Deze sessies bestaan om noodzakelijke gesprekken te voeren. De sessie waarin seksisme het hoofdonderwerp is blijven, maar er worden nu ook sessies gehouden waarin onderwerpen als validisme en discipline aan bod komen.
Vooruitgang ontstaat niet vanzelf, maar door bewuste organisatie en collectieve reflectie. Een partij moet haar interne problemen aan kunnen kijken en benoemen. ROOD bewijst dat zij dit kan.
