Jax is 21, MBO-student sociaal werk in Zoetermeer en actief bij de FNV Young & United.
Ik loop rond op een willekeurig campus van bijvoorbeeld de Universiteit Leiden en kijk om me heen, ik zie posters van studentenbonden, socialistische partijen en andere radicaal linkse groepen. Mensen dragen buttons met daarop Palestijnse vlaggen, het gezicht van Che Guevara, een paar hamer-en-sikkels. Allemaal hartstikke leuk om te zien, maar ik ga niet naar een universiteit. Ik loop de volgende dag rond op mijn MBO waar de meeste studenten uit arbeidersgezinnen komen en veel mensen afkomstig zijn uit landen die direct slachtoffer zijn van imperialisme (Suriname, Koerdistan, Syrië, etc, etc) en wat zie ik hier op de muren? Communistische posters? Komt allen naar de 1 mei demonstratie? Nee… ik zie een poster van het leger en daarnaast een advertentie voor een film over de politie.
Dit is natuurlijk een hyperbool, er zijn genoeg rechtse , liberale en apolitieke universitaire studenten. Maar dit is wel een voorbeeld van een probleem wat al langer in mijn hoofd rondzweeft.
Eerst misschien wat achtergrondinformatie over mij, ik zit in het tweede jaar van een MBO zorgopleiding in omgeving Den Haag. Als ik het me goed herinner is het armoedepercentage van inwoners van de wijk waar de opleiding zit rond de 90%, de meeste studenten wonen in Den Haag in wijken zoals Schilderswijk en Moerwijk, de MBO-locatie waar ik heen ga heeft geen geld en een tekort aan leraren. Er wordt op deze locatie regelmatig reclame gemaakt voor het leger, sprekers van het leger komen langs, posters worden opgehangen met een duidelijk bericht: verlaat je arme wijk zonder kansen en kom werken bij het leger. Er is echter geen kruimel linkse organisatie te bekennen, er hangen geen stickers, geen posters en niemand weet überhaupt wat socialisme eigenlijk is. Ik denk dat dit een symptoom is van het feit dat radicaal-links gedomineerd wordt door universitair opgeleide mensen, en er een enorm tekort is aan praktisch opgeleide mensen is binnen de beweging.
Maar hoe komt dit? Hoezo kan revolutionair links de MBO-er niet bereiken? Er zijn (volgens mij) een paar redenen hiervoor. Er zijn veel initiatieven vanuit revolutionair links om laagdrempelig mensen te bereiken focussen enorm op mensen die al links zijn.deze evenementen worden vooral online gepromoot, sociale media is inherent een bubbel. Het algoritme zorgt ervoor dat deze posts alleen gezien gaan worden door mensen die vaker met dit soort posts interacteren. Deze scene-vorming in de linkse beweging zorgt er ook voor dat het heel lastig is om als nieuw persoon geaccepteerd te worden. Ken je de goede termen wel? Ken je de context wel? Ken je de geschiedenis wel goed genoeg? Zeg je wel de goede woorden?
Ook is er een overheersende gedachte binnen de linkse beweging dat het heel moeilijk is om MBO’ers en praktisch opgeleide arbeiders te overtuigen van linkse idealen, maar dit is helemaal niet zo. Vaak staan ze juist open voor linkse idealen,zoals gratis OV en goede sociale huur. Ook is er geen liefde voor de politie te vinden op MBO’s, veel van de studenten op MBO’s zijn direct slachtoffer geweest van politiegeweld en onderdrukking.
De PVV en extreemrechts zijn heel goed in doen alsof hun grip op de praktisch opgeleide arbeider compleet is, maar deze is grip is zwak. Maar als wij deze mensen niet kunnen bereiken zal de grip van de PVV alleen maar sterker worden. Ook blijkt uit onderzoek dat mensen die georganiseerd zijn in een vakbond en andere klassenbewuste organisaties een stuk minder racistische standpunten hebben dan niet georganiseerde arbeiders.
Gaan we de arbeidersklasse opgeven aan extreemrechts en racisme? Op een MBO stemmen veel mensen extreemrechts, het is dus bijna onmogelijk om op een MBO niet bevriend te raken met PVV’ers. Ik heb hier wel eens kritiek op gekregen, waarom ben ik bevriend met extreemrechtse stemmers? Deze kritiek komt uit een positie van privilege, het is gewoon onmogelijk om niet met deze mensen om te gaan, moet ik mezelf isoleren voor purity politics? Als we nooit met deze mensen praten waarom zouden ze dan ooit naar ons luisteren. Het overhalen van mensen kan geen eenrichtingsverkeer zijn.
Ook is er een overheersende gedachte dat de traditionele arbeiders niet meer bestaat in Nederland. ik vind dit kwalijk en ook kwetsend tegenover al die mensen die praktische banen hebben. De één na meest populaire studie richting is gezondheidszorg en de derde is techniek en de bouw. Dit zijn geen kantoorbanen, en zeker niet op MBO-niveau. Veel banen waarvoor je een MBO moet doen zijn fysiek zware banen, het zwijgen over de extra kwetsbare positie waar deze mensen zich in bevinden schept weer het idee dat er niet om hun wordt gegeven. Het hebben van een universitair diploma is een privilege, iets dat in mijn ervaring te weinig erkend wordt in radicaal-links, buiten dat mensen die universitair zijn opgeleid gemiddeld gewoon meer verdienen speelt ook gewoon een enorm groot deel van de Nederlandse politiek zich af in universitaire bubbels. Natuurlijk hebben ook universitaire studenten problemen en worden die genaaid door de overheid, maar ook dan is het bevinden in die bubbel en het hebben van zo’n diploma een privilege.
Veel van de organiserende aspecten vinden plaats op en rondom universiteiten en een groot deel van de gesprekken gaat over aan de universiteit gerelateerde dingen. Als een panel een onderwerp over studenten heeft bedoelen ze eigenlijk altijd universitaire studenten. Dit is een heel praktisch obstakel, de drempel voor praktische opgeleide mensen om onderdeel te worden van de beweging is een stuk hoger dan de drempel voor theoretisch opgeleide mensen. Neem ook bijvoorbeeld de antimilitariseringsbeweging. Er zijn regelmatig praatjes en evenementen en waarover wordt er gepraat? Militarisering op het hoger onderwijs. Ten eerste wordt er dan toch weer de term hoog onderwijs gebruikt, wat zijn wortels in klassisme heeft, en worden de effecten van de militaire propaganda op MBO’s compleet genegeerd.
Dus hoe zorgen we dat radicaal links wel MBO-ers kan aantrekken? Ten eerste, erken dat dit een probleem is, zonder erkenning kan er niks gebeuren. Er is gewoon een klassistische attitude tegenover praktisch opgeleide mensen binnen in radicaal-links. deze attitude is redelijk onuitgesproken en indirect maar is absoluut te voelen en op te merken als praktisch opgeleide persoon.
Daarom wil ik echt pleitten voor een stuk meer aandacht voor de problemen op MBO-opleidingen en in het algemeen voor praktische opgeleide mensen. Als er nooit over wordt gepraat schept dit, correct of incorrect, de impressie dat er gewoon niet om wordt gegeven, 40% van de studenten zit op een MBO en ik zie misschien 1 artikel per jaar op linkse websites.
Er zijn zoveel campagnes die aansluiten bij de problemen van MBO-ers, denk aan militarisering, de zwaarwerkregeling of de woningmarkt. Zeker rond militarisering zie ik nog weinig aandacht voor de unieke positie van MBO-ers, een groep waar het leger erg veel aan heeft en waaronder ze ontzettend veel propaganda verspreiden. Ik zie op mijn MBO-locatie regelmatig posters en minimaal 2 keer per jaar een spreker. De retoriek van het leger tegen MBO-ers klinkt bijna exact hetzelfde als de propaganda uit de vroege 20e eeuw: jij arme arbeider zonder kansen, kom bij het leger!
Onder veel praktisch opgeleide mensen heerst de gedachte dat radicaal links iets is voor theoretisch opgeleide mensen. Doorbreek dit idee! Laat zien dat het socialisme er ook is voor praktisch opgeleide mensen.