Zondag 28 september was RSP aanwezig bij het Nationale Vredesprotest. Met optredens van IJSLAND en Eefje de Visser, en speeches van de LSVb, FNV Young en PvdA-PTB, was het een kort maar krachtig programma. Op de kraampjesmarkt, een originele toevoeging aan dit protest, gingen RSP-leden vanachter onze stand in gesprek met geïnteresseerden. Maite doet verslag.
De dag begon met het tillen van een loodzware koffer naar de Dam, waar de kraampjes al klaarstonden. Na het uitstallen kwamen de Belgische kameraden van COMAC, de studentenorganisatie van de Belgische marxistische partij PvdA-PTB, al snel langs voor morele steun. Zo raakte ik in gesprek met iemand die graag wat meer wilde weten over de politieke context van Nederland. Hierin kreeg ik de volgende opgave voorgeschoteld: het politiek duiden van de vakbonden.
Ik moest toegeven dat het, zo lang na de verzuiling, nog best een opgave is om de grootste vakbonden van Nederland politiek te labelen. Terwijl ik dat probeerde uit te leggen, keek de COMAC’er me steeds verwarder aan. Uiteindelijk probeerde ik het luchtig af te sluiten: “De FNV is de plek waar oudere sociaaldemocraten terechtkomen als ze even genoeg hebben van de politiek”. Daarna gaf ik hem een exemplaar van RSP-magazine Paraat, waarmee ik probeerde te zeggen: geloof me, we doen ons best, jullie zuiderburen moeten gewoon nog een beetje geduld met ons hebben.
Omdat we daar nog niet helemaal zijn, werd er voor de line-up van het nationale vredesprotest voor gekozen om een spreker uit België te importeren. Jos D’haese, parlementslid in Vlaanderen, sprak namens de PvdA-PTB. Vanaf het podium richtte hij zijn aandacht op een uitspraak die Mark Rutte deze week deed over de oorlog in Iran.
Rutte zei deze week problemen te hebben met de Amerikaanse oorlogvoering in Iran. Niet in de eerste plaats vanwege de verwoesting van mensenlevens en infrastructuur, zo betoogde D’haese, maar omdat het de Verenigde Staten zijn die de oorlog voeren. Volgens Rutte ligt Iran, en daarmee het bredere Midden-Oosten, in de achtertuin van Europa en niet in die van de VS. Hiermee schetste Jos welke koers de NAVO zou varen, ook zonder de Verenigde Staten. Door Iran en het Midden Oosten de achtertuin van Europa te noemen werd het duidelijk dat de EU geen haar beter is dan het Amerikaanse imperialisme.
Na de sprekers traden IJSLAND en Eefje de Visser op. Waar IJSLAND in hun nummer WWIII alvast begon over het weigeren van de dienstplicht met de tekst “Hooggeachte leiders, hierbij neem ik akte van uw brief, Maar ik kom niet naar de oorlog, Ik heb redenen, wel drie”. De artiesten gaven de deelnemers de energie die nodig was om te gaan marcheren. Met een kameraad bleef ik achter bij het RSP-standje op de leegstromende Dam. Een paar mensen bleven rondhangen voor een gesprekje. Zo raakten we aan de praat met iemand die actief zei te zijn bij PAX.
Binnen die organisatie was een discussie over het vredesprotest hoog opgelopen, vertelde hij. De discussie daarover was fel: voorstanders van deelname werden er onder meer van beschuldigd zich aan de kant van Rusland te scharen. Dat PAX het financieel al moeilijk had en zich geen nieuwe controverses kon veroorloven, had volgens de man meegespeeld in het besluit. Zo kwam het volgens hem dat een organisatie die zich inzet voor vrede niet aanwezig was bij het vredesprotest, en haar ondertekening van het manifest verwijderde. In tijden van inter-imperialistisch conflict wordt het in ieder geval snel duidelijk: pleiten voor vrede wordt erg ingewikkeld.
(Noot van de redactie: we kennen de naam van deze voorbijganger niet, en hebben dus niet kunnen verifiëren of en op welke manier hij betrokken is bij PAX. We hebben de claims van de man voorgelegd bij PAX. Volgens de organisatie zijn ze onjuist. We publiceren hun reactie onderaan dit verslag.)
Gedurende de middag vulden voorbijgangers af en toe het contactformulier dat op onze tafel lag. Een mevrouw zette er onder andere haar naam bij en ging met ons in gesprek. Ze kwam zelf uit een communistisch gezin. Omdat de RSP vlag niet meer goed vastgeplakt zat aan de voorkant van ons kraampje, gaf ze daar kritiek op. Ze pakte daarbij meteen wat plakband om de vlag weer recht te hangen. Daarbij drukte ze ons wel op het hart: “Ja, dat is een leermomentje hè. Dat is dan gewoon goed meegenomen voor de volgende keer.”
Toen de mars weer om de hoek verscheen en terugkeerde naar de Dam, zagen we dat de NCPN en vervolgens de RSP voorop hadden gelopen. Samen vormden ze een zee van rode vlaggen. Even later volgden de andere blokken: de SP, het studentenblok, het zorgblok en het XR-blok.In totaal liepen er 5000 mensen mee. Veel van hen kwamen na afloop nog langs de rij met kraampjes. Het grote aantal organisaties waaruit deelnemers konden kiezen, maakte zichtbaar dat de verzuiling in Nederland nog springlevend was binnen links.
Terwijl een kameraad naast mij bij ons kraampje “alles is gratis vandaag” bleef roepen als een koopman op de zaterdagmarkt, raakten we in gesprek met allerlei voorbijgangers: van mensen met uitgesproken complotopvattingen en gedesillusioneerde linkse mensen tot nieuwsgierige bezoekers die vooral wilden weten waar we voor stonden. Met oprechte interesse werden er veel vragen gesteld over de NAVO en het alternatief voor vrede. Er was toch een reden waarom mensen een antwoord nodig hadden voorbij het pacifisme verhaal.
De interessantste gesprekken gingen daarom ook over alternatieven zoals het volksleger. Mensen schrokken er niet voor terug om ook de moeilijke vragen te stellen. Zo vroeg iemand: “Als je voor uittreding pleit, is dat dan op dezelfde manier als Trump dat doet?” Een ander vroeg: “Wat gaan we dan doen met de kernwapens in Nederland?”. Tussen de vragen door was er eigenlijk maar één geruststelling: het zijn inderdaad spannende tijden. En dus bleven de vragen komen.
Terwijl we aan het einde van de dag langzaam het kraampje opruimen, vertelt iemand dat ze ook Maarten van Rossem hebben zien lopen. De historicus had zich deze week nog uitgesproken tegen de oorlogshitserij. Terwijl iemand zijn tweets voorleest, hoor ik in mijn hoofd hoe hij dit hardop zou zeggen, met die voor dit onderwerp uiterlijk gepaste cynische toon. Voordat ik het doorheb is ondertussen alles al ingepakt door kameraden en voelt de koffer een stuk minder zwaar. De Dam stroomt leeg en wij trekken ook richting huis.
Reactie PAX
De redactie heeft PAX een eerdere versie van de passage over de organisatie toegestuurd. Hierop reageerden ze als volgt:
“…wat hier gezegd wordt is feitelijk onjuist. Fijn als je dit niet wilt publiceren. Bijgesloten vind je de reden waarom PAX het Manifest niet ondertekende…”
Meegezonden met deze mail was het volgende statement:
“Narratief PAX – Manifest Stop de Oorlogskoorts
Er wordt onvoldoende geïnvesteerd in zaken die duurzame vrede brengen, zoals diplomatie internationale samenwerking, de democratische rechtsstaat en het internationaal recht. Tegelijkertijd kijken we naar torenhoge uitgaven aan Defensie. Nederland militariseert in rap tempo: van de Wet op Defensiegereedheid en de mogelijke terugkeer van de dienstplicht, tot generaals-buitendienst die dagelijks aanschuiven bij talkshows, het Koningshuis dat zich graag laat lenen voor Defensie-propaganda, reclamezuilen en de aanwezigheid van Defensie op scholen om kinderen te enthousiasmeren voor het soldatenleven. Wij vinden dit een gevaarlijke ontwikkeling en hebben hier felle kritiek op. Deze boodschap uit het Manifest onderschrijven we dan ook.
Tegelijkertijd missen we in het Manifest een helder standpunt ten aanzien van de Russische agressieoorlog in Oekraïne, zoals dat er naast alle internationale diplomatieke acties die worden ondernomen (en die wij toejuichen) het ook cruciaal is om Oekraïne militair en financieel te blijven steunen. En een volmondige erkenning dat de escalatie van het geweld en de dreiging in Europa het directe gevolg zijn van de Russische agressie. PAX gelooft daarnaast in een geïntegreerde, Europese veiligheidsbenadering en vindt internationale samenwerking in verschillende multilaterale verbanden op het gebied van vrede, veiligheid, diplomatie en ontwikkeling juist cruciaal voor effectief buitenlandbeleid. Nederland heeft een eigen verantwoordelijkheid, maar moet internationale samenwerking en het internationaal recht juist bevorderen.
Binnen het geluid voor vrede bestaan verschillen in analyse, afweging en manieren van communicatie. Omdat bovenstaande punten voor ons zwaar wegen en we deze te weinig teruglezen in het Manifest, kiest PAX er na stevige interne discussie voor het Manifest niet in zijn volledigheid te onderschrijven.
Samen staan we desalniettemin voor dezelfde grote opdracht: de roep om een einde te maken aan militarisering en te investeren in vrede. Om wapens altijd pas het laatste redmiddel te laten zijn.
Het is cruciaal dat de overheid transparant is en dat er in onze samenleving ruimte is voor een open en respectvol publiek debat. Daarin mogen verschillende meningen bestaan, moeten leiders ter verantwoording kunnen worden geroepen en is er ruimte voor onafhankelijke waarheidsvinding. Wij moedigen initiatieven aan die zich inzetten voor vrede. Voor een menswaardig, veilig en vrij bestaan voor iedereen. Niets doen is geen optie.”
De redactie heeft PAX vervolgens een reeks vragen gestuurd, die we hieronder, samen met de antwoorden van PAX, plaatsen.
“Was PAX aanwezig op het vredesprotest? Zo nee, waarom niet?
Wij waren niet aanwezig omdat we ons niet helemaal konden vinden in het manifest. De reden staat ook in de verklaring die ik je eerder heb gestuurd. ‘We missen in het Manifest een helder standpunt ten aanzien van de Russische agressieoorlog in Oekraïne, zoals dat er naast alle internationale diplomatieke acties die worden ondernomen (en die wij toejuichen) het ook cruciaal is om Oekraïne militair en financieel te blijven steunen. En een volmondige erkenning dat de escalatie van het geweld en de dreiging in Europa het directe gevolg zijn van de Russische agressie. PAX gelooft daarnaast in een geïntegreerde, Europese veiligheidsbenadering en vindt internationale samenwerking in verschillende multilaterale verbanden op het gebied van vrede, veiligheid, diplomatie en ontwikkeling juist cruciaal voor effectief buitenlandbeleid. Nederland heeft een eigen verantwoordelijkheid, maar moet internationale samenwerking en het internationaal recht juist bevorderen.’
Klopt het dat PAX het manifest van het vredesprotest eerst wel ondertekend heeft?
Ja,
Klopt het dat PAX haar ondertekening heeft teruggetrokken?
Na goed nalezen van het Manifest zijn we tot het inzicht gekomen dat het beter was om ons terug te trekken
Waarom heeft PAX in eerste instantie het manifest ondertekend?
Omdat we de tekst in eerste instantie niet goed genoeg bestudeerd hadden.
Klopt het dat er binnen jullie organisatie discussie was over het al dan niet ondertekenen van het manifest, het al dan niet aanwezig zijn op de demonstratie, en/of over het al dan niet terugtrekken van de ondertekening?
Er wordt over alles altijd goed nagedacht en gediscussieerd bij PAX. We hebben veel expertise in huis en daar maken we altijd gretig gebruik van in onze analyses en bij onze beslissingen.
Speelden financiële overwegingen op enige wijze mee in deze besluiten en discussies? Zo ja, op welke manier?
Dit klopt zeker niet.
Speelden zorgen om mogelijke controverse op enige wijze mee in deze besluiten en discussies? Zo ja, op welke manier?
Nee, de discussie ging over wat staat hier nou precies? Hoe moet je het lezen? En hoe moet je het interpreteren?”
